پایان قانون جاسوسی FISA؛ نظارت دیجیتال تا ۲۰۲۷ ادامه می‌یابد

پایان رسمی بخش 702؛ اما ادامهٔ نظارت قانونی

امشب، یکی از مهم‌ترین بخش‌های قانون جاسوسی ایالات‌متحده، یعنی Section 702 از FISA، به سررسید خود رسید. این بخش که در سال ۲۰۰۸ تصویب شد و به «جاسوسی هدف‌دار» معروف بود، به دولت آمریکا اجازه می‌داد بدون حکم قضایی به ایمیل‌ها، پیام‌ها و دیگر داده‌های دیجیتال ساکنان خارجی که در خاک آمریکا حضور دارند، دسترسی پیدا کند. اگرچه این تاریخچهٔ قانونی به پایان رسیده، اما این به معنای پایان تمام نظارت‌ها نیست؛ گواهی‌نامهٔ فعلی که توسط رئیس‌جمهور و کمیته اطلاعات مجلس تأیید شده، تا مارس ۲۰۲۷ معتبر خواهد ماند.

چرا Section 702 برای کاربران ایرانی مهم است؟

کاربران ایرانی که به سرویس‌های بین‌المللی مثل Telegram، WhatsApp، Gmail، Netflix یا Spotify وابسته‌اند، همیشه نگران این بودند که داده‌هایشان به‌صورت مخفیانه توسط آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا استخراج شود. فشارهای مداوم نهادهای حقوق بشری و شرکت‌های فناوری در سال‌های اخیر، همگی بر این بخش متمرکز بود و خواستار محدود کردن یا لغو آن شدند. اما با تمدید گواهی‌نامه، دولت آمریکا همچنان می‌تواند به‌صورت قانونی به حجم وسیعی از ترافیک اینترنتی دسترسی داشته باشد.

جزئیات فنی تمدید گواهی‌نامه

گواهی‌نامهٔ جدید، که تا مارس ۲۰۲۷ اعتبار دارد، به مقامات اطلاعاتی اجازه می‌دهد تا به‌صورت مداوم و بدون نیاز به حکم دادگاه، به داده‌های عبوری از سرورهای آمریکایی نظارت کنند. این به این معناست که هر پیام یا ایمیلی که از طریق سرورهای آمریکایی عبور کند، حتی اگر مقصدش خارج از آمریکا باشد، ممکن است مورد بررسی قرار گیرد. برای کاربران ایرانی که از سرویس‌های ابری یا پلتفرم‌های پخش محتوا استفاده می‌کنند، این وضعیت می‌تواند ریسک‌های امنیتی و حریم خصوصی را افزایش دهد.

واکنش شرکت‌های فناوری و نهادهای حقوق بشری

شرکت‌های بزرگی مانند Google، Microsoft و Meta در ماه‌های اخیر به‌طور مکرر نسبت به این بخش انتقاد کرده‌اند و خواستار شفاف‌سازی بیشتر و محدود کردن دسترسی‌های غیرقانونی به داده‌ها شده‌اند. نهادهای حقوق بشری نیز با انتشار گزارش‌های متعدد، نشان داده‌اند که نظارت گستردهٔ دیجیتال می‌تواند به نقض حقوق اساسی کاربران منجر شود. با این حال، دولت آمریکا هنوز در برابر فشارهای بین‌المللی جدی به تغییر اساسی این قانون نپذیرفته است.

پیامدهای احتمالی برای کاربران ایرانی

1. **افزایش ریسک نفوذ به حساب‌ها**: اگر داده‌های عبوری از سرورهای آمریکایی تحت نظارت باشند، امکان جمع‌آوری اطلاعات شخصی برای حملات هدفمند افزایش می‌یابد.

2. **کاهش اعتماد به سرویس‌های بین‌المللی**: کاربران ممکن است به‌دنبال سرویس‌های جایگزین داخلی یا رمزگذاری‌شده باشند تا از دسترسی‌های غیرمجاز جلوگیری کنند.

3. **نیاز به ابزارهای حریم‌خصوصی**: استفاده از VPNهای معتبر، پیام‌رسان‌های انتها به انتها و مرورگرهای با قابلیت مسدودسازی ردیاب‌ها می‌تواند به‌عنوان یک لایهٔ حفاظتی مؤثر باشد.

چه کاری می‌توان انجام داد؟

- **آگاهی‌بخشی**: کاربران باید نسبت به خطرات نظارت دیجیتال اطلاعات کافی داشته باشند و روش‌های محافظت از داده‌های شخصی را فرا بگیرند.

- **استفاده از رمزگذاری**: پیام‌رسان‌های انتها به انتها مثل Signal یا استفاده از ایمیل‌های رمزگذاری‌شده می‌تواند خطر دسترسی غیرمجاز را تا حد زیادی کاهش دهد.

- **پشتیبانی از قوانین داخلی**: فشار بر مقامات داخلی برای اتخاذ قوانین محافظت از حریم خصوصی می‌تواند در برابر نظارت‌های خارجی موثر باشد.

در مجموع، اگرچه بخش 702 قانون جاسوسی امروز به‌پایان رسیده، اما گواهی‌نامهٔ فعلی تا سال ۲۰۲۷ به دولت آمریکا اجازه می‌دهد تا بر داده‌های دیجیتال کاربران، از جمله ایرانیان، نظارت داشته باشد. این وضعیت نشان می‌دهد که حتی پس از پایان یک قانون، نظارت دیجیتال می‌تواند به‌صورت قانونی ادامه یابد و کاربران باید برای محافظت از حریم شخصی خود اقداماتی جدی اتخاذ کنند.