بررسی سنی مهاجران در بریتانیا؛ فناوری‌ ای که خطای جدی دارد

شروع پروژه‌ای جنجالی در انگلستان

دولت بریتانیا تصمیم گرفته است تا برای تعیین سن پناهجویان، از یک سامانهٔ هوش مصنوعی مبتنی بر تشخیص چهره استفاده کند. هدف اصلی این کار، جلوگیری از ورود افراد زیر ۱۸ سال به سیستم پناهندگی و کاهش هزینه‌های اداری است. اما در حالی که این تکنولوژی به ظاهر پیشرفته به نظر می‌رسد، آزمایش‌های میدانی نشان می‌دهند که دقت آن هنوز به‌سطح قابل قبولی نرسیده است.

فناوری مورد استفاده چه‌گونه کار می‌کند؟

سیستم پیشنهادی، با تجزیه و تحلیل ویژگی‌های ظاهری چهره افراد، سعی می‌کند سن آن‌ها را تخمین بزند. این الگوریتم‌ها معمولاً بر پایهٔ شبکه‌های عصبی عمیق ساخته می‌شوند و برای آموزششان از دیتاست‌های بزرگ شامل تصاویر افراد در سنین مختلف استفاده می‌شود. در اینجا نقش هوش مصنوعی و یادگیری ماشین بسیار واضح است؛ اما هرچند این روش در حوزهٔ تشخیص چهره موفق بوده، ارزیابی دقیق سن هنوز یک چالش بزرگ محسوب می‌شود.

نتایج آزمایش‌های میدانی؛ خطاهای جدی

در چندین آزمایش مستقل که توسط پژوهشگران دانشگاهی و سازمان‌های حقوق بشر انجام شد، میزان خطای سیستم به‌طور قابل توجهی بالا بود. در برخی موارد، افراد بالغ به‌اشتباه زیر ۱۸ سال تشخیص داده شدند و در موارد دیگر، نوجوانان به‌صورت نادرست بزرگسال شناخته شدند. این خطاهای جدی می‌توانند عواقب زندگی‌تغییری داشته باشند؛ از جمله رد درخواست پناهندگی، حذف از برنامه‌های حمایتی و حتی بازگرداندن به کشور مبدأ که ممکن است برایشان خطرات جدی به همراه داشته باشد.

واکنش جامعه بین‌المللی و حقوق‌دانان

سازمان‌های حقوق بشری و وکلای مهاجران نسبت به این طرح ابراز نگرانی کرده‌اند و می‌گویند که استفاده از چنین فناوری‌ای بدون داشتن تضمین‌های کافی برای دقت، نقض حقوق بنیادین افراد است. برخی از کارشناسان حتی این را «پیشرفت فن‌آورانه‌ای است که به‌جای حل مشکل، مشکلات جدیدی ایجاد می‌کند» توصیف کرده‌اند. در همین حال، مقامات مایکروسافت و گوگل که پیش از این در زمینهٔ توسعهٔ ابزارهای تشخیص چهره مشارکت داشته‌اند، در بیانیه‌ای اعلام کردند که برای بهبود دقت این سیستم‌ها و رعایت استانداردهای اخلاقی، همکاری‌های بیشتری را با نهادهای دولتی در نظر خواهند گرفت.

چه راه‌حل‌هایی می‌توان اتخاذ کرد؟

1. **بهبود دیتاست‌ها**: برای کاهش خطاها، نیاز است که مجموعه داده‌های آموزشی شامل نمایندگان متنوعی از نژادها، جنسیت‌ها و گروه‌های سنی باشد.

2. **استفاده از روش‌های ترکیبی**: ترکیب تشخیص چهره با ابزارهای دیگر مانند اسکن‌های دندانی یا ارزیابی‌های پزشکی می‌تواند دقت را افزایش دهد.

3. **نظارت مستقل**: یک نهاد مستقل برای ارزیابی مداوم عملکرد سیستم و شفاف‌سازی نتایج می‌تواند اعتماد عمومی را جلب کند.

4. **قوانین واضح**: تدوین چارچوب‌های قانونی که استفاده از هوش مصنوعی در ارزیابی‌های حساس مانند سن‌سنجی را محدود کند، از بروز سوءاستفاده جلوگیری می‌کند.

پایان‌نامه: فناوری در خدمت انسان یا تهدیدی برای حقوق؟

اگرچه استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌های مختلف از جمله تشخیص چهره می‌تواند به بهبود کارایی کمک کند، اما این ابزارها نباید به‌عنوان جایگزین کامل قضاوت انسانی به کار روند، به‌ویژه در مسائلی که سرنوشت افراد را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای اینکه فناوری به‌درستی خدمت‌رسانی کند، باید پیش از پیاده‌سازی در مقیاس بزرگ، به‌دقت آزمون‌ شده و تحت نظارت شفافیت‌محور قرار گیرد.

**نتیجه‌گیری:** بریتانیا باید پیش از اجرای گستردهٔ این سامانه، به بهبود دقت و شفافیت آن بپردازد؛ در غیر این صورت، خطر اشتباهات جدی و نقض حقوق انسانی بیش از هر چیز دیگری به چشم می‌آید.