سخن‌گوی اروپایی که به بررسی جاسوس‌افزار می‌پرداخت، گوشی‌اش توسط «پگاسوس» هک شد

یک مأموریت حساس در دل اتحادیه اروپا

در اوایل سال جاری، یک نمایندهٔ منتخب اروپایی به عنوان عضو کمیتهٔ ویژه‌ای در پارلمان اروپا منصوب شد؛ هدف این کمیته، بررسی عملکرد و سوءاستفاده‌های نرم‌افزارهای جاسوسی بود. این گروه از متخصصان، در پی جمع‌آوری شواهدی برای تعیین مسئولیت‌پذیری شرکت‌های فناوری پیشرفته و دولت‌های استفاده‌کننده از آن‌ها بودند.

مشتری دولتی NSO Group و «پگاسوس»

در میانهٔ این تحقیقات، افشای جدیدی منتشر شد که نشان می‌داد یک مشتری دولتی از گروه NSO، صاحب مجوز قانونی برای استفاده از نرم‌افزار جاسوسی پگاسوس، به‌صورت مخفیانه به گوشی موبایل این سیاستمدار دست یافت. پگاسوس که توسط NSO Group توسعه یافته، توانایی نصب خودکار نرم‌افزارهای مخفی، استخراج پیام‌ها، تماس‌ها و حتی فعال‌سازی میکروفن را دارد.

چگونه یک گوشی هوشمند تحت حمله قرار می‌گیرد؟

پگاسوس معمولاً از دو روش اصلی برای نفوذ استفاده می‌کند:

1. ارسال پیام‌های فیشینگ حاوی لینک مخرب که کاربر را به کلیک وادار می‌کند؛

2. بهره‌برداری از آسیب‌پذیری‌های صفر-روز در سیستم‌عامل‌های اندروید یا iOS.

در مورد این مورد خاص، گزارش‌ها حاکی از آن است که حمله از طریق یک پیام کوتاه مخفی انجام شده که به‌سرعت حذف شد و تنها پس از نصب نرم‌افزار جاسوسی، اطلاعات حساسی از گوشی استخراج شد.

واکنش‌های بین‌المللی و پیامدهای حقوقی

این حادثه بلافاصله موجی از انتقادات را در سطوح بین‌المللی به دنبال داشت. برخی از نمایندگان مجلس اروپا خواستار تصویب قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای صدور مجوز به نرم‌افزارهای نظارتی شدند؛ در حالی که دولت‌های دیگر به‌دنبال محدود کردن فروش چنین ابزارهایی به کشورهایی با سابقه نقض حقوق بشر هستند.

قانون‌گذاران در اروپا نیز به‌سرعت بررسی‌های قضائی را برای تعیین مسئولیت این مشتری دولتی آغاز کردند. اگر ثابت شود که این کشور با آگاهی کامل از استفادهٔ غیرقانونی پگاسوس عمل کرده، می‌تواند با جریمه‌های سنگین و تحریم‌های تجاری مواجه شود.

نقش هوش مصنوعی در ارتقای امنیت دیجیتال

در کنار این حوادث، متخصصان امنیت سایبری به نقش فزایندهٔ هوش مصنوعی در تشخیص و مقابله با نرم‌افزارهای جاسوسی اشاره می‌کنند. الگوریتم‌های پیشرفته می‌توانند رفتارهای غیرعادی را در دستگاه‌های هوشمند شناسایی کرده و به‌سرعت هشدارهای اضطراری صادر کنند. این فناوری‌ها نه تنها برای شرکت‌های بزرگ مانند اپل، گوگل یا سامسونگ، بلکه برای کاربران نهایی نیز دسترسی بیشتری به ابزارهای حفاظتی می‌دهند.

چه راه‌حلی برای کاربران عادی وجود دارد؟

اگرچه بسیاری از کاربران به‌نظر می‌رسد در معرض خطرهای مشابه نیستند، اما رعایت چند نکتهٔ ساده می‌تواند خطر نفوذ را به‌طور چشمگیری کاهش دهد:

- به‌روز نگه داشتن سیستم‌عامل اندروید یا iOS؛

- عدم کلیک بر روی لینک‌های ناشناس حتی اگر از طرف آشنا ارسال شده باشد؛

- استفاده از نرم‌افزارهای آنتی‌ویروس معتبر؛

- فعال‌سازی احراز هویت دو مرحله‌ای برای حساب‌های مهم.

آیندهٔ نظارت دیجیتال؛ بین امنیت و حریم شخصی

حمله به یک سیاستمدار که خود در حال بررسی جرایم نرم‌افزارهای جاسوسی بود، نشان می‌دهد که مرزهای بین امنیت ملی و حریم شخصی به‌سرعت در حال محو شدن است. اگرچه فناوری‌های پیشرفته نظیر پگاسوس می‌توانند به مبارزه با تروریسم و جرائم سازمان‌یافته کمک کنند، اما سوءاستفادهٔ آن‌ها می‌تواند به‌سرعت به تهدیدی جدی برای آزادی‌های مدنی تبدیل شود.

**تحلیل:** این واقعه نشان می‌دهد که حتی کسانی که در صدد ارزیابی و محدودسازی ابزارهای نظارتی هستند، می‌توانند به‌سرعت هدف حمله‌های پیشرفتهٔ سایبری شوند؛ بنابراین، تقویت چارچوب‌های قانونی و ارتقای هوش مصنوعی برای شناسایی تهدیدات، گامی ضروری برای حفظ تعادل بین امنیت و حریم خصوصی در عصر دیجیتال است.