هوش مصنوعی، هشدار جدیدی برای وعده صفر‑انتشار گوگل و آمازون

هوش مصنوعی؛ دو لبهٔ برقی برای صنعت فناوری

در سال‌های اخیر هوش مصنوعی به عنوان نیروی محرکه‌ای برای نوآوری‌های بزرگ شناخته شد؛ اما این پیشرفت‌ها همراه با هزینه‌های مخفی انرژی است. مراکز پردازش ابری که مدل‌های بزرگ یادگیری عمیق را می‌چرخانند، به مقدار قابل‌توجهی برق مصرف می‌کنند و در نتیجه ردپای کربن‑سازیشان چشمگیر می‌شود. این مسأله برای شرکت‌های فناوری بزرگ که وعده‌های «صفر‑انتشار» را به‌دست‌گیری کرده‌اند، به‌خصوص گوگل و آمازون، یک هشدار جدی به‌وجود آورده است.

چرا مصرف انرژی هوش مصنوعی برای شرکت‌های بزرگ مهم است؟

گوگل در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که هدفش رسیدن به صفر انتشاری در سراسر زنجیرهٔ ارزش است. آمازون نیز در برنامهٔ Climate Pledge خود، تعهد به کاهش گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۴۰ را داده بود. اما آموزش مدل‌های زبانی بزرگ مانند GPT‑4 یا PaLM‑2، که هر روز مصرف انرژی بیشتری دارند، می‌تواند این اهداف را به تعویق بیندازد. به‌علاوه، هزینهٔ برق مورد نیاز برای پردازش‌های مداوم، فشار مالی جدیدی بر این شرکت‌ها وارد می‌کند و شاید آن‌ها را وادار به بازنگری در برنامه‌های زیست‌محیطی‌اش کند.

نمونه‌های واقعی از فشارهای انرژی

یک گزارش اخیر نشان داد که یک دورهٔ آموزش ۲۴ ساعته برای مدل‌های زبانی پیشرفته می‌تواند تا ۲۲۵ مگاوات‑ساعت برق مصرف کند؛ معادل مصرف یک شهر متوسط در یک ماه. اگر این مصرف به‌صورت روزانه تکرار شود، تاثیرات زیست‌محیطی به‌سرعت افزایش می‌یابد. برای گوگل که بیش از ۲۲۰،۰۰۰ سرور در دیتاسنترهای خود دارد، این اعداد به‌سرعت به یک مشکل اساسی تبدیل می‌شوند. آمازون نیز با سرویس AWS خود، که یکی از بزرگ‌ترین ارائه‌دهندگان زیرساخت ابری جهان است، در مواجهه با این چالش‌ها قرار دارد.

راهکارهای پیشنهادی برای کاهش هزینهٔ پنهان

۱. **بهینه‌سازی الگوریتم‌ها**: استفاده از روش‌های «یادگیری فشرده» (model compression) می‌تواند نیاز به محاسبه را کاهش دهد.

۲. **تغییر به انرژی تجدیدپذیر**: افزایش درصد برق تولید شده از منابع خورشیدی و بادی در دیتاسنترها، اثرات کربنی را به‌طور چشمگیری کم می‌کند.

۳. **استفاده از چیپ‌های کارآمدتر**: شرکت‌های مانند اینتل و انویدیا در حال توسعه پردازنده‌های مخصوص هوش مصنوعی هستند که مصرف انرژی کمتری دارند.

۴. **پیشنهادات سیاست‌گذاری**: دولت‌ها می‌توانند با ارائه مشوق‌های مالی برای استفاده از انرژی سبز، فشار را بر شرکت‌ها برای بهبود کارایی انرژی افزایش دهند.

چه پیام برای کاربران و بازار می‌رود؟

اگرچه هوش مصنوعی همچنان به‌عنوان یک ابزار تحول‌ساز در حوزه‌های مختلف، از جمله توسعهٔ اپلیکیشن‌های اندروید، بهبود تجربهٔ کاربری آیفون و حتی پیشرفت‌های خودروسازی تسلا، شناخته می‌شود؛ اما هزینهٔ انرژی آن نباید نادیده گرفته شود. مصرف‌کنندگان نیز می‌توانند با انتخاب سرویس‌های ابری که به‌صورت شفاف مصرف انرژی خود را گزارش می‌کنند، فشار را بر شرکت‌ها برای بهبود عملکرد زیست‌محیطی افزایش دهند.

جمع‌بندی

هشدار جدیدی که هوش مصنوعی با خود می‌آورد، نشان می‌دهد که مسیر صفر‑انتشار برای غول‌های فناوری همچنان پرچالش است. برای تحقق این هدف، نه تنها باید نوآوری در زمینهٔ الگوریتم‌ها و سخت‌افزارها ادامه یابد، بلکه تعهد واقعی به انرژی‌های تجدیدپذیر و بهینه‌سازی مصرف انرژی نیز ضروری است. این ترکیب، کلید موفقیت پایدار در عصر هوش مصنوعی خواهد بود.