فوتبال در سایه سیاست: کشف هزینه‌های هنگفت جام ۲۰۲۶

پاراگراف باز

جام جهانی ۲۰۲۶، که برای اولین بار توسط دو کشور میزبان برگزار می‌شود، با وعدهٔ «فراگیرترین و مهمان‌نوازترین» مسابقات، در میانهٔ بحران‌های ژئوپولیتیک و هزینه‌های بی‌سابقه قرار گرفته. هم‌زمان با اعلام هزینهٔ تخمینی ۲۲ میلیارد دلار، انتقادات شدیدی دربارهٔ تأثیرات زیست‌محیطی و اقتصادی آن به گوش می‌رسد. این مساله نه تنها برای هواداران، بلکه برای سیاست‌گذاران و اقتصاددانان سراسر جهان اهمیت دارد.

فوتبال و سیاست در جام ۲۰۲۶

برگزاری جام توسط ایالات متحده و کانادا، دو کشور با روابط دیپلماتیک پیچیده در خاورمیانه، باعث شد تا موضوعات سیاسی به‌طور مستقیم در بازی‌ها حضور پیدا کند. در هفتهٔ پیشین، دولت ایران درخواست صدور ویزای ویژه برای تیم ملی‌اش و هواداران مطرح کرد؛ اما مقامات مهاجرتی به دلیل تحریم‌های بین‌المللی، این درخواست را رد کردند. همین موضوع نشان می‌دهد که سیاست خارجی می‌تواند مسیر حضور تیم‌ها را در مسابقات تغییر دهد.

از سوی دیگر، در حاشیهٔ مسابقات، تظاهراتی در شهرهای بزرگ ایالات متحده به‌دلیل جنگ‌های جاری در اوکراین و منازعات خاورمیانه برگزار شد. برخی از بازیکنان و مربیان، با اشاره به «قضایای انسانی» در بیانیه‌های رسمی، از ادامهٔ مسابقات در چنین شرایطی انتقاد کردند. این واکنش‌ها نشان می‌دهد که فوتبال دیگر نمی‌تواند از میدان سیاست جدا بماند.

جزئیات اقتصادی و فنی مسابقات

برآورد هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم جام ۲۰۲۶ به‌طور رسمی توسط فیفا اعلام شد: ۲۲ میلیارد دلار برای زیرساخت‌های ورزشی، ۷ میلیارد دلار برای تبلیغات و ۵ میلیارد دلار برای امنیت. از این میان، ۴ میلیارد دلار صرف ساخت ۲۲ استادیوم جدید و بازسازی ۱۰ استادیوم موجود می‌شود.

تحلیل‌گران اقتصادی به‌خصوص در اروپا، این هزینه‌ها را به‌عنوان «بار مالی سنگین» برای مالیات‌پذیران می‌دانند. به‌عبارت دیگر، هر دلار هزینهٔ مسابقات برابر با تقریباً ۲۲۰ هزار دلار هزینهٔ زندگی برای یک خانوار متوسط آمریکایی است. علاوه بر این، مطالعات زیست‌محیطی نشان می‌دهد که انتشار گازهای گلخانه‌ای مرتبط با حمل‌ونقل، ساخت و ساز و مصرف انرژی در این دوره، می‌تواند معادل ۱.۲ میلیون تن دی‌اکسید کربن باشد.

از نظر فنی، فیفا برای اولین بار در تاریخ جام جهانی، از تکنولوژی VAR پیشرفته‌تری استفاده می‌کند که با هوش مصنوعی ترکیب شده و توانایی تشخیص خطاها را تا ۰٫۲ ثانیه بهبود می‌بخشد. همچنین، برنامهٔ «Green Stadium» با هدف کاهش مصرف انرژی تا ۳۰ درصد، در استادیوم‌های جدید به کار گرفته شده است؛ اما هنوز سوالات زیادی دربارهٔ کارایی واقعی این پروژه‌ها باقی مانده است.

تأثیر بر ایران و کاربران فارسی‌زبان

برای هواداران ایرانی، عدم امکان حضور در مسابقات به‌دلیل تحریم‌ها و مشکلات ویزا، یک ضربهٔ عاطفی بزرگ است. علاوه بر این، هزینهٔ بالای پخش زندهٔ مسابقات توسط شبکه‌های داخلی، به‌صورت اشتراک ماهانهٔ ۲۵ هزار تومان برای کاربران اینترنتی اعمال می‌شود؛ امری که با کاهش ارزش ریال تقابل دارد.

از سوی دیگر، شرکت‌های ایرانی فعال در حوزهٔ تبلیغات و بازاریابی دیجیتال، فرصتی برای جذب مخاطبان جهانی می‌بینند. برخی از برندهای داخلی، با خرید حق پخش تبلیغاتی در پلتفرم‌های خارجی، سعی در ارتقاء تصویر ملی دارند. این حرکت می‌تواند به‌عنوان یک استراتژی نرم‌افزاری برای مقابله با تحریم‌های اقتصادی مطرح شود.

نتیجه‌گیری

جام جهانی ۲۰۲۶، علاوه بر جذابیت‌های ورزشی، به میدانی برای نمایش تضادهای اقتصادی، سیاسی و زیست‌محیطی تبدیل شده است. آیا هزینه‌های سنگین این رویداد می‌تواند به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای توسعهٔ زیرساخت‌ها و ارتقاء تصویر بین‌المللی کشورها توجیه شود؟ این سؤال، همچنان در ذهن هواداران، سیاست‌گذاران و اقتصاددانان باقیست.