تنگه هرمز؛ ارزش افزوده‌ای که با افزایش تردد به دست می‌آید

گفت‌وگوی ناگهانی و واکنش‌ها

در یک برنامه تلویزیونی که به‌تازگی توسط صدا و سیما پخش شد، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران و سرپرست مذاکرات اخیر با واشنگتن، به بررسی مفاد تفاهم‌نامه‌ای پرداخت که در دو ماه گذشته بین دو کشور به‌دست آمده بود. همان‌طور که در این گفت‌وگو به برخی انتقادات داخلی نسبت به این توافق پاسخ داد، مصاحبه به‌صورت ناگهانی قطع شد؛ وضعیتی که به سرعت در فضای خبری واکنش ایجاد کرد. مرکز رسانه مجلس به صدا و سیما اعتراض کرد و اعلام کرد که قسمت دوم مصاحبه روز چهارشنبه دوباره پخش خواهد شد.

نگاه قالیباف به تنگه هرمز

در ادامه گفتگو، قالیباف به یکی از موضوعات حساس جغرافیایی‑اقتصادی پرداخته و گفت: «ما نباید تنگه را به ضد خودش تبدیل کنیم. تنگه وقتی ارزشمند است که روز به روز تردد در آن بیشتر شود، نه کمتر.» این بیان، نشانگر این است که در چشم مسئولان ایرانی، تنگه هرمز نه تنها یک مسیر عبوری است، بلکه می‌تواند منبعی برای رشد اقتصادی و ارتقای جایگاه استراتژیک کشور باشد.

چرا تردد بیشتر در تنگه مهم است؟

تنگه هرمز، که به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسیرهای حمل‌ونقل دریایی جهان شناخته می‌شود، هر روز بیش از ۲ میلیون بار مسافری و مقدار عظیمی از نفت خام و کالاهای دیگر را هدایت می‌کند. افزایش تردد کشتی‌ها در این مسیر، می‌تواند به ایران کمک کند تا:

* درآمدهای گمرکی و مالیاتی خود را ارتقا دهد؛

* نقش خود را به‌عنوان یک پل تجاری میان آسیا، خاورمیانه و اروپا تقویت کند؛

* توانمندی‌های زیرساختی بندری و لجستیکی را بهبود بخشد.

در عین حال، افزایش تردد می‌تواند فشارهای بین‌المللی را هم بالا ببرد؛ به‌ویژه در زمینهٔ تحریم‌ها و نظارت‌های نظامی. بنابراین، برای بهره‌برداری کامل از این مزیت، نیاز به توافقات دقیق‌تری با شرکای تجاری و همچنین تضمین امنیت دریایی است.

پیام این سخنرانی برای روابط ایران‑آمریکا

سخنان قالیباف نشان می‌دهد که حتی در چارچوب تفاهم‌نامه‌های حساس، تمرکز ایرانیان بر منافع ملی و اقتصادی باقی مانده است. به‌جای اینکه تنگه هرمز را به‌عنوان نقطه ضعف یا ابزار فشار دیگر کشورها ببینند، می‌خواهند آن را به‌عنوان یک دارایی استراتژیک به‌کار گیرند. این رویکرد می‌تواند در مذاکرات آینده با آمریکا و همچنین با کشورهای اروپایی و آسیایی، زمینهٔ همکاری‌های تجاری جدیدی را باز کند.

جمع‌بندی

سخن قالیباف دربارهٔ ارزش‌افزودهٔ تردد بیشتر در تنگه هرمز، پیام واضحی به جامعه بین‌المللی می‌فرستد: ایران قصد دارد از موقعیت جغرافیایی خود به‌عنوان یک قطب تجاری بهره‌برداری کند، نه اینکه آن را به‌عنوان نقطه ضعف بپذیرد. این دیدگاه می‌تواند مسیر مذاکرات اقتصادی آینده را هموارتر سازد.