نبرد اسپانیا و فرانسه با آتش: فناوری‌های تازه در خط مقدم مقابله با بلایای طبیعی

آتش‌سوزی‌های مهیب و بی‌سابقه در اسپانیا و فرانسه، این دو کشور اروپایی را درگیر نبردی سخت با طبیعت کرده است. اسپانیا به دلیل گسترش شعله‌های آتش، در جامعه مادرید و استان آویلا وضعیت اضطراری ملی اعلام کرده است. با وجود تلاش‌های بی‌وقفه، آتش همچنان در حال پیشروی است و این سال را به یکی از مخرب‌ترین فصل‌های آتش‌سوزی در تاریخ منطقه تبدیل کرده است.

پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، با ابراز نگرانی عمیق، وضعیت را «دراماتیک» توصیف کرد. او هشدار داد که این بحران نه تنها استان‌های مختلف اسپانیا، بلکه مناطق همسایه را نیز درگیر کرده است. به گفته سانچز، تمامی منابع موجود برای مدیریت وضعیت اضطراری در شهرهای آویلا، لئون، تولدو، مادرید و سایر نقاط کشور بسیج شده‌اند. فرانسه نیز با آتش‌سوزی‌های گسترده‌ای مواجه است که حتی سیستم‌های آب‌وهوایی محلی را تحت تأثیر قرار داده‌اند. بر اساس گزارش سیستم اطلاعاتی آتش‌سوزی جنگل‌های اروپا، این دو کشور در مجموع بیش از ۷۴۱ هزار هکتار از اراضی خود را در آتش سوخته‌اند و صدها هزار نفر مجبور به تخلیه خانه‌هایشان شده‌اند. در اسپانیا، مناطق سوخته دو برابر میانگین سالانه بوده، در حالی که در فرانسه، فصل آتش‌سوزی امسال شش برابر مخرب‌تر از حد معمول گزارش شده است.

**گرمای بی‌سابقه و نیاز به راهکارهای نوین**

گرمای شدید و خشکی غیرعادی هوا، به عامل اصلی شعله‌ور شدن و گسترش آتش‌سوزی‌ها تبدیل شده است. این پدیده که در سراسر جهان و عمدتاً ناشی از تغییرات اقلیمی مشاهده می‌شود، نیاز به ابزارهای جدید برای مبارزه با «مگاآتش‌سوزی‌ها» را بیش از پیش ضروری کرده است. در این میان، اسپانیا پیشگام توسعه و آزمایش نوآوری‌های فناورانه برای پیشگیری، شناسایی و مهار آتش‌سوزی‌های جنگلی شده است.

**فناوری‌های پیشرو در مبارزه با آتش**

یکی از این نوآوری‌ها، مایع **اکوفایر (Ecofire)** است. این ماده زیست‌تخریب‌پذیر که از مواد ۱۰۰ درصد ارگانیک و بر پایه آب تشکیل شده، تا ۴۰ برابر مؤثرتر از آب در اطفای حریق عمل می‌کند و سرعت تأثیرگذاری آن ۶ تا ۱۰ برابر بیشتر است. اکوفایر همچنین می‌تواند به صورت پیشگیرانه بر روی پوشش گیاهی پاشیده شود تا لایه‌ای عایق ایجاد کند که گرما و اکسیژن را مسدود کرده و از احتراق در دماهای ۱۰۰ درجه سانتی‌گراد (۲۱۲ درجه فارنهایت) یا بالاتر جلوگیری می‌کند.

در زمینه پیش‌بینی و هشدار زودهنگام، سیستم **پردیفایر (Predifire)** توسعه یافته است. این سیستم با پشتیبانی دانشگاه کوردوبا و شرکت‌های اتوماتیسموس آی‌تی‌ای (Automatismos ITEA) و سومنوم تکنولوژیز (Somnum Technologies)، هوش مصنوعی، حسگرها و پهپادهای خودکار را ترکیب می‌کند تا کانون‌های آتش را در همان مراحل اولیه، زمانی که تنها چند هکتار وسعت دارند، شناسایی کند. هدف اصلی پردیفایر، کاهش زمان واکنش و تسهیل مداخله زودهنگام است.

پروژه‌های مانیتورینگ دیگری نیز در دست توسعه هستند؛ از جمله **سن‌فورفایر (SenForFire)** که یک پروژه اروپایی با مشارکت شورای ملی تحقیقات اسپانیا، دانشگاه اکسترمادورا و چندین شرکت اسپانیایی است. هدف این پروژه، تقویت پیشگیری و تشخیص زودهنگام از طریق شبکه‌های بی‌سیم حسگرهای هوشمند کم‌هزینه است. این دستگاه‌ها، گازهای مرتبط با احتراق، متغیرهای محیطی و شرایط آب‌وهوایی را در زمان واقعی اندازه‌گیری می‌کنند تا علائم پیش‌بینی‌کننده شروع یا پیشرفت آتش را شناسایی کنند.

مدل **ارزیابی آتش‌سوزی جنگل (Wildfire Assessment Model)** نیز توسط محققان اسپانیایی با بودجه وزارت علوم و نوآوری توسعه یافته است. این مدل هوش مصنوعی از شبکه‌های عصبی برای تحلیل متغیرهای جوی و شاخص سرسبزی پوشش گیاهی (بر اساس تصاویر ماهواره‌ای) استفاده می‌کند. با این اطلاعات، مدل می‌تواند میزان گسترش احتمالی آتش، زمان لازم برای مهار آن و میزان منابع زمینی، انسانی و هوایی مورد نیاز برای واکنش به وضعیت اضطراری در مناطق پرخطر را تخمین بزند.

**ابزارهای عمومی برای اطلاع‌رسانی و ایمنی**

علاوه بر تلاش‌های مربوط به اطفای حریق، ابزارهای دیگری نیز برای حفظ ایمنی شهروندان اسپانیایی در دسترس هستند. دولت اسپانیا یک اپلیکیشن رسمی حفاظت مدنی (Civil Protection) را برای دسترسی به اطلاعات اضطراری، نقشه‌های هشدار و خدمات اورژانس ارائه کرده است. همچنین، Google Maps قابلیت نمایش هشدارها و محدوده آتش‌سوزی‌ها در اسپانیا را دارد. پلتفرم نقشه‌برداری آنلاین Incendios España نیز موقعیت مکانی آتش‌سوزی‌های فعال در سراسر کشور را با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای در زمان واقعی نشان می‌دهد.

این تحولات فناورانه نشان‌دهنده تغییر پارادایم در مبارزه با آتش‌سوزی‌های جنگلی است؛ از واکنش صرف به پیش‌بینی، پیشگیری و مداخله سریع‌تر. برای یک خواننده فارسی‌زبان، این خبر می‌تواند یادآور اهمیت سرمایه‌گذاری در فناوری‌های بومی و بین‌المللی برای مقابله با بلایای طبیعی مشابه در ایران باشد. با توجه به خشکسالی‌های اخیر و افزایش دما در کشور، که منجر به آتش‌سوزی‌های گسترده در جنگل‌ها و مراتع شده است، الگوبرداری از تجربیات موفق اسپانیا در توسعه سیستم‌های هشدار زودهنگام، مواد اطفای حریق پیشرفته و مدل‌های پیش‌بینی مبتنی بر هوش مصنوعی، می‌تواند گامی مهم در جهت حفاظت از منابع طبیعی و جان انسان‌ها باشد.