آخرین متهم پرونده قتل ویکتور خارا پس از سال‌ها فرار دستگیر شد

پلیس شیلی سرانجام موفق شد نلسون هاسه ماسئی، سرهنگ بازنشسته ارتش را که سال‌ها از اجرای عدالت گریخته بود، دستگیر کند. او که ۸۰ سال دارد، به دلیل مشارکت در قتل ویکتور خارا، خواننده و ترانه‌سرای برجسته شیلیایی، و همچنین ربایش، شکنجه و قتل لیتره کیروگا کارواخال، رئیس وقت اداره کل زندان‌ها، در سال ۲۰۲۳ به ۲۵ سال زندان محکوم شده بود.

این محکومیت قطعی شامل ۱۵ سال زندان برای قتل عمد و ۱۰ سال زندان برای آدم‌ربایی است که دیوان عالی شیلی آن را صادر کرده بود. هاسه ماسئی تنها متهم این پرونده بود که پس از صدور حکم، خود را معرفی نکرده و متواری شده بود.

جنایت هولناک در ورزشگاه شیلی

ویکتور خارا، هنرمند محبوب و از چهره‌های اصلی جنبش «ترانه نوین شیلی»، در ۱۶ سپتامبر ۱۹۷۳، تنها پنج روز پس از کودتای نظامی علیه دولت سالوادور آلنده به قتل رسید. محل این جنایت، ورزشگاه شیلی بود که اکنون به افتخار او «ورزشگاه ویکتور خارا» نامیده می‌شود.

دستگاه قضایی شیلی در تحقیقات خود به این نتیجه رسید که خارا از میان حدود ۵۰۰۰ زندانی نگهداری شده در آن محل، جدا شده و به رختکن ورزشگاه منتقل شده بود. او به همراه لیتره کیروگا، پیش از اعدام، تحت شکنجه‌های شدید جسمی و روانی قرار گرفت. کالبدشکافی نشان داد که پیکر خارا ۵۶ شکستگی و آثار اصابت ۴۴ گلوله داشته است.

واکنش خانواده و نماد خشونت دیکتاتوری پینوشه

خانواده ویکتور خارا، از طریق دخترش آماندا خارا، با صدور بیانیه‌ای از این خبر استقبال کردند. با این حال، آنها هشدار دادند که «با وجود این، لازم می‌دانیم تاکید کنیم که پس از گذشت پنجاه سال از قتل ویکتور خارا و لیتره کیروگا، به سختی می‌توان این را عدالت نامید.»

پرونده ویکتور خارا به یکی از نمادهای اصلی خشونت سیاسی و سرکوب دیکتاتوری ژنرال آگوستو پینوشه تبدیل شده است. حکومت نظامی پینوشه که ۱۷ سال در شیلی بر سر کار بود، مسئول شکنجه و اعدام هزاران نفر و ناپدید شدن بسیاری دیگر است.

جزئیات دستگیری و دیگر محکومان

پائولا پلاسا، قاضی ویژه رسیدگی به پرونده‌های حقوق بشری در دادگاه تجدیدنظر سانتیاگو، بلافاصله دستور حبس این افسر سابق ارتش را صادر کرده است. بر اساس گزارش رسانه‌های محلی، مأموران پلیس، نلسون هاسه ماسئی را در یک قطعه زمین در پویهوئه، واقع در منطقه لوس لاگوس در جنوب شیلی، شناسایی و بازداشت کردند.

دستگاه قضایی شیلی توانسته است ثابت کند که هاسه ماسئی، با وجود انکار هرگونه مشارکت، به عنوان یکی از عاملان اصلی این جنایت‌ها عمل کرده است. او از اعضای ساختار فرماندهی داخلی بوده و سلاح‌هایی در اختیار داشته که منجر به مرگ خارا و کیروگا شده است.

علاوه بر هاسه ماسئی، هفت افسر پیشین ارتش دیگر نیز در ارتباط با این جنایت محکوم شده‌اند: هوگو سانچس، رائول خوفره، ادوین دیمتر، ارنستو بتکه، خوان خارا، ارنان چاکون و پاتریسیو واسکس. در همان حکم، رولاندو ملو، افسر ارتش، به عنوان معاونت در جرم محکوم شد. رائول خوفره نیز مانند هاسه ماسئی در زمان صدور حکم خود را معرفی نکرده بود. ارنان چاکون نیز پیش از بازداشت در اوت ۲۰۲۳ دست به خودکشی زد.

لازم به ذکر است که در همان سال ۲۰۲۳، ایالات متحده نیز پدرو باریئنتوس، ستوان بازنشسته ارتش شیلی را که در آمریکا به عنوان عامل قتل و شکنجه ویکتور خارا محکوم شده بود، به شیلی مسترد کرد.

این دستگیری، پس از نیم قرن، نشان‌دهنده عزم شیلی برای پیگیری پرونده‌های حقوق بشری مربوط به دوران دیکتاتوری است. برای خانواده قربانیان و جامعه‌ای که زخم‌های آن دوران را به دوش می‌کشد، این اقدام می‌تواند گامی کوچک اما مهم در مسیر دستیابی به عدالت و حقیقت باشد، هرچند که زمان طولانی گذشته و بسیاری از عاملان اصلی هرگز محاکمه نشده‌اند. این اتفاق بار دیگر یادآور می‌شود که جنایات علیه بشریت، حتی پس از دهه‌ها، پیگیری خواهند شد.